Hoe kundig zijn gedragsdeskundigen voor honden

Hoe kundig zijn gedragsdeskundigen voor honden

Het verbaast me dat er zoveel verschil van mening en inzicht is bij gedragsdeskundigen als het gaat om gedrag van honden en wat er te doen is aan ongewenst gedrag.

Er is de afgelopen decennia een verschuiving geweest in de manier waarop naar het gedrag van honden wordt gekeken en in de manier waarop ongewenst gedrag volgens sommige deskundigen moet worden aangepakt c.q. behandeld.

Gedragsdeskundige

Hoe is het bij mensen?

In feite is er een parallel te zien met het ongewenst gedrag van mensen. Bij mensen spreken we dan in andere benamingen. In milde vorm gaat het om overtredingen zoals te hard rijden of wildplassen. In zwaardere vorm gaat het om misdaad of criminaliteit, zoals diefstal, vandalisme, geweldpleging, aanranding of moord.

Als je zoals ik al meerdere decennia hebt meegemaakt, dan zie je een duidelijke verandering. Overtredingen werden in het verleden bestraft en dat gebeurt nu steeds meer, ondersteund door technologische vooruitgang. Misdaad werd in het verleden bestraft, maar dat is nu niet meer vanzelfsprekend. Er zijn namelijk deskundigen opgestaan die weten te vertellen dat de betreffende misdadigers ontoerekeningsvatbaar zijn, waandenkbeelden hebben of meer van dergelijke stoornissen. Dan zijn ze ineens geen misdadigers meer maar patiënten, dan krijgen ze ineens geen straf meer, maar psychische zorg.

Het is niet aan mij om de kundigheid van deze deskundigen in twijfel te trekken, maar ik vraag me wel af waar het simpele en logische principe is gebleven dat iemand die een misdaad begaat daar ook verantwoordelijk voor wordt gehouden en voor gestraft dient te worden. Zitten er tegenwoordig nog wel rechters die oordelen of worden de vonnissen feitelijk (achter de schermen) uitgesproken door psychiaters en psychologen?

Als je te hard hebt gereden, kun je niet aanvoeren dat je wanen had of stemmen hoorde die je zeiden dat je zo hard mocht rijden, maar als je iemand hebt verkracht of vermoord, dan kan zo’n argument ineens wel aangevoerd worden en dan is het kennelijk ook nog heel plausibel. Hoe kan dit toch?

Mijn enige uitleg is dat de macht van de psychiaters en psychologen enorm is toegenomen, in mijn ogen tot ongezonde proporties. Het hele vakgebied wordt ook enorm in de elitaire sfeer getrokken, waar gewone mensen, de zogenoemde leken, geen verstand van hebben.

Hoe is het bij honden?

Dat brengt me terug bij het gedrag van honden. Gelukkig is de basis bij honden veel simpeler, honden gedragen zich zoals ze zich voelen. Er is geen sprake van voorbedachte rade, er is geen geplande criminaliteit. Er is alleen gedrag dat voor de honden binnen de context van het moment heel logisch is, maar dat als ongewenst kan worden ervaren.

Het enige onderscheid dat je kunt maken is dat het ene gedrag alleen voor mensen ongewenst is en het andere gedrag voor zowel honden als mensen. Anders gezegd, ook honden kunnen gebukt gaan onder het gedrag dat ze vertonen, omdat honden zich gedragen zoals ze zich voelen en dat gevoel hoeft niet altijd positief te zijn, denk bijvoorbeeld aan honden met stress en honden met fysieke pijn.

Voorbeelden van het eerste: honden die graag achter een kat of konijn aan willen jagen, dat zit in hun natuur en dat vinden ze leuk. Honden die een gat in de keurige bloementuin graven, omdat graven geweldig leuk is om te doen. Wij vinden het ongewenst, maar honden niet.

Voorbeelden van het tweede: honden die zindelijk zijn, maar op oudejaarsdag zo bang zijn voor vuurwerk dat ze niet naar buiten durven en in huis hun plasjes laten lopen. Honden die zo bang zijn voor bezoekers in huis, dat ze hard gaan blaffen en zelfs agressie willen inzetten. Wij vinden het ongewenst, maar de honden zouden het ook dolgraag anders willen, namelijk gewoon buiten hun behoeften doen en bezoekers aan de verantwoording van hun baasjes over laten.

Wat zeggen de deskundigen?

Enkele decennia geleden had je mensen die hondentrainer waren. Dat was zo ongeveer het enige beroep waarin met honden werd gewerkt. Zo’n trainer vertelde je dan precies hoe je met je hond om moest gaan en hoe je ongewenst gedrag moest aanpakken.

Tegenwoordig zijn er veel meer deskundigen. Naast de hondentrainers zijn er hondencoaches, zijn er hondengedragsdeskundigen en zijn er hondengedragstherapeuten. Misschien nog wel meer.

Daarmee wil ik niet zeggen dat dit een verkeerde ontwikkeling is. Wat ik me wel afvraag is of het omgaan met ongewenst gedrag van honden tegenwoordig niet teveel in het psychische vlak is getrokken. Het lijkt soms net zo’n elitair gebeuren te worden als de deskundigen voor mensen hebben gecreëerd.

Ik moet denken aan een groep op Facebook die ik een tijdje volgde, genaamd “honden kennis centrum”. Bij de groepsregels stond vermeld dat, als je niet behoorde tot de professionals op het gebied van hondengedrag, er van je werd verwacht dat je geen eigen mening verkondigde. Men zat immers niet op de mening van leken te wachten.

Enkele weken volgde ik die groep en ben ervan geschrokken. Het leek wel een sekte, elke mening die niet strookte met de visie van de groepsleider werd de grond in geboord. Degene die zijn mening had gegeven werd gewaarschuwd dat niet meer te doen, op straffe van verwijdering uit de groep.

In deze groep trof ik een artikel aan over de welbekende Cesar Millan.

Cesar Millan met roedel

In dat artikel werden diverse opmerkingen gemaakt, o.a. dat hij gebrekkige theorieën hanteert, dat die theorieën een gevaar zijn voor honden, dat zijn oplossingen bedrog zijn (hetgeen elke deskundige zou kunnen bevestigen) en dat zijn methoden traumatische intimidaties van honden zijn en dat die methoden leiden tot psychische beschadiging van honden. Het zijn dus nogal flinke beschuldigingen.

Ook andere in Nederland bekende gedragsdeskundigen zoals Martin Gaus en zijn dochter/opvolger Sacha Gaus zijn heel duidelijk in hun afkeurende mening over Cesar Millan.

Ik heb diverse boeken gelezen van gedragsdeskundigen en heb daar heel verschillende nasmaken aan overgehouden.

Zo is er het boek “Luisteren is leuk” van Jolein van Weperen. Een leuk geschreven, leerzaam, makkelijk toegankelijk en zeer positief boek. Het maakt hondenbaasjes enthousiast om met hun hond aan de gang te gaan. Ook leert het de lezer hoe je met bepaald probleemgedrag kunt omgaan en hoe je dat gedrag kunt ombuigen.

Dan is er het boek “Love hondentraining” van Mariska Bloem. Ook zo’n fijn en leerzaam boek. De inhoud is heel goed te begrijpen en in de praktijk toe te passen. Je wordt als hondenbaasje gemotiveerd om op een positieve manier met je hond bezig te gaan.

Kort geleden las ik “Kijk eens naar je hond” van Monique Bladder. Dat was heel anders om te lezen, ik moest me er doorheen worstelen, het gaat diep in op de psychologische kant en gaf me het idee dat ik beter geen honden kon hebben, omdat ik daar te dom voor ben. Daar haakte de inhoud van het boek ook wel op in, want als het om even iets meer ging dan een kuiltje graven in de tuin, dan moest je vooral een gedragsdeskundige inschakelen en niet zelf bezig gaan.

Boek luisteren is leuk
Boek love hondentraining
Boek kijk eens naar je hond

Frappant is dat enkele anti Cesar Millan deskundigen zijn opmerking “don’t try these techniques at home without consulting a professional” als argument gebruikten om zijn methoden als gevaarlijk te betitelen.
Dan is het toch zacht gezegd opvallend dat in dit boek precies hetzelfde wordt gezegd.

Het boek gaf mij dezelfde indruk als in de rechtspraak, waarin het lijkt alsof er psychologen en psychiaters op de stoel van de rechter zitten. Het gaf mij hetzelfde gevoel van een wereld die de mijne te boven gaat en waar ik geen verstand van heb of ooit zal krijgen.

Waar de gedragsdeskundigen het pertinent met elkaar over oneens zijn en elkaar zelfs woordelijk lijken af te maken is vooral de emotionele kant van de hond en hoe daarmee om te gaan. Zeker als het gaat om de oorzaken van ongewenst gedrag, want dat is toch de meest voorkomende aanleiding om een deskundige in te schakelen.

Wat is de werkelijkheid?

Is er wel een werkelijkheid en dan bedoel ik één werkelijkheid over hoe je als baasjes met je honden hoort om te gaan en hoe je ongewenst gedrag kunt veranderen?

Persoonlijk denk ik van niet. Wat voor mij belangrijk is komt niet overeen met slechts één van de verkondigde meningen. Het schoppen naar afwijkende meningen en methodes, zoals sommige professionals doen, vind ik bovendien niet erg professioneel.

Honden zijn geen dingen, geen machines, geen computers, ze zijn niet programmeerbaar. Honden zijn levende wezens met gedachten, met een (soms heel sterke) eigen wil en zeker ook met emoties.

Gedachten van honden

Dat honden anders denken dan mensen is duidelijk. Honden kunnen verbanden leggen tussen gebeurtenissen, maar kunnen niet verklaren waarom bepaalde verbanden er zijn. Dat is voor honden ook helemaal niet interessant, het zijn mensen die overal het hoe, wat en waarom van willen weten. Honden vinden het voldoende om de gevolgen te weten, om voorspelbaarheid te hebben tussen de ene gebeurtenis en de andere. Het baasje trekt de schoenen aan en de hond loopt alvast richting de buitendeur.

Honden leren ook door te doen en wat honden doen heeft soms een goed resultaat en soms een slecht resultaat of helemaal geen resultaat. Daar steken ze iets van op, daarmee bepalen ze of ze het nog eens gaan doen of voortaan niet meer.

Van die denkkwaliteiten van honden maken we als baasjes dankbaar gebruik, door ze allerlei dingen te leren. Denk aan hersenwerkjes voor honden, waarmee ze bijvoorbeeld leren dat als ze een blokje met  hun bek optillen, er iets lekkers onder ligt. Denk aan het geven van een bekrachtiging als honden bijvoorbeeld op commando gaan zitten en iets lekkers krijgen.

Wilskracht van honden

Honden hebben een eigen wil, dat zal niemand verbazen en al kunnen ze ons niet in woorden vertellen wat ze willen, ze kunnen het ons meestal wel heel goed duidelijk maken.

Aan ons als baasjes is het dan de taak om de wil van de honden zoveel mogelijk in overeenstemming te brengen met wat wij willen.

Het is fijner en beter voor honden en mensen dat honden ons uit vrije wil gehoorzamen, dan dat honden tot gehoorzaamheid gedwongen worden, op welke manier dan ook.

Emoties van honden

Hier is de afgelopen decennia het meeste in veranderd, niet alleen het besef dat honden emoties hebben, maar vooral ook het belang van deze emoties en de grote invloed ervan op het gedrag. Emotionele onstabiliteit wordt gezien als de grootste oorzaak van probleemgedrag.

We kunnen aan onze honden zien hoe ze zich voelen. Ze kunnen blij, bedroefd, enthousiast, verveeld, gefrustreerd, boos, enz. zijn. Ze kunnen ook emotioneel lijden van fysieke pijn en ze kunnen genieten van rennen en spelen als ze fysiek in orde zijn.

Op het emotionele vlak van honden is er de grootste tegenstelling tussen de meningen van gedragsdeskundigen. Hoe ontstaan nou bepaalde emoties en hoe kunnen we die ten goede veranderen? Honden kunnen het antwoord op deze vragen niet geven, maar als we naar mensen kijken hoef je gelukkig geen psycholoog te zijn om te snappen hoe het werkt.

Vergelijking tussen mensen en honden

Om te beginnen is er lichamelijk ongemak of zelfs pijn. Heb je bijvoorbeeld hoofdpijn, dan lijdt je humeur daar ook onder. Je zult niet vrolijk en blij, maar juist somber zijn.

Dan zijn er de onverwachte gebeurtenissen. Win je een loterij, dan wordt je vrolijk en blij. Rijd je in je auto door rood en je ziet in je spiegel een camera flitsen, dan baal je en mogelijk word je zelfs boos.

Even terug naar die loterij. Wat gebeurt er als je de uitslagen van die loterij volgt? Of neem een ander voorbeeld, wat gebeurt er als je naar een voor jou belangrijke sportwedstrijd kijkt?

Je bent heel benieuwd wat de uitkomst gaat worden en gaandeweg voel je steeds meer spanning in je opkomen. Als iemand dan ineens tegen je begint te praten over heel iets anders, word je misschien wel geprikkeld of boos. Je beleeft het gebeuren namelijk intens en gaat er helemaal in op.

Gaat het hier dan alleen om emoties? Ik denk het niet. Je wilt de wedstrijd volgen en je verstand registreert wat er allemaal voor je ogen gebeurt.

Een ander voorbeeld hiervan, stel je bent bang voor de tandarts maar je hebt kiespijn en zult er toch heen moeten. Een emotionele beproeving, maar ook hier is het zeker niet alleen emotioneel.

Je hebt wellicht weinig te willen, want om van de pijn af te komen zal je er toch heen moeten. Wat je wel doet is erover denken hoe het zal gaan.

Stel je denkt, wat als de verdoving niet goed werkt, wat als ik door moet naar een kaakchirurg? Je denkt aan de pijn en je angst wordt steeds groter.

Stel je denkt, ach wat zal het, er gaat een spuitje in dat je amper voelt, daarna voel ik niets meer, ga ik even later naar buiten en ben ik die ellendige kiespijn kwijt. De angst wordt dan minder.

Voor honden is het niet veel anders, met wel dit verschil dat ze niet kunnen beredeneren zoals wij dat kunnen, maar ze hebben wel hun wilskracht en ze kunnen ook nadenken over een gebeurtenis.

Waar het gaat over lichamelijke pijn en over onverwachte gebeurtenissen, denk ik dat het voor honden net zo is als voor mensen. Pijn zorgt voor negatieve emoties en negatief gedrag.

Een plotselinge gebeurtenis kan leuk of juist helemaal niet leuk zijn. Haal je onverwachts een lekkere kluif tevoorschijn, dan zal je hond enthousiast worden, maar haal je onverwachts je spelende hond weg bij de anderen om hem aan te lijnen en huiswaarts te gaan, dan zal je hond teleurgesteld zijn.

Dan hebben we nog de spannende gebeurtenissen die, afhankelijk van de uitkomst, een positieve of een negatieve emotie kunnen oproepen. Bij honden gaat het dan vooral om wie of wat ze tegenkomen. Vreemde mensen, onbekende honden of andere dieren, een fietser, een auto, enz.

Honden kunnen deze gebeurtenissen spannend vinden en vanuit die emotie reageren op de gebeurtenis.

De kern van het verschil in opvatting

Zoals eerder gezegd komen we hiermee bij de kern van de verschillende meningen van gedragsdeskundigen.

De eerste opvatting is dat honden slechts door onderwerping gehoorzaam kunnen worden. Een onderwerping die goedschiks of kwaadschiks moet worden afgedwongen, waarbij een hardhandige aanpak een logisch onderdeel is van het proces van onderwerping.

De tweede opvatting komt van de gedragsdeskundigen die zich richten op de emoties van de honden en hoe die emoties te veranderen zijn. De insteek daarbij is dat een verandering in emoties zal zorgen voor een verandering in gedrag, of beter gezegd een verandering in de reactie op de gebeurtenis.

De wetenschapper John Bradshaw is een belangrijke persoon in de ontwikkeling van deze manier om naar honden te kijken. Hij rekende in zijn boek “Dog sense” vertaald als “Dit is de hond” af met beginselen als mensen die de baas over hun hond moeten zijn en honden die dominant zijn.

Boek dog sense

Hij zette de hond neer als emotioneel wezen, dat met een wetenschappelijk onderbouwde aanpak, gericht op de emoties van de hond, tot gewenst hondengedrag moet komen.

De derde opvatting houdt in dat de gedragsdeskundigen ook de gedachten en de eigen wil van de honden in het gedrag betrekken. De insteek is dan om de honden op andere gedachten te brengen, waardoor de honden zich anders gaan voelen en ook een andere reactie op de gebeurtenissen laten zien.

Hondenfluisteraar Cesar Millan is de meest bekende persoon die deze opvatting aanhangt. Zijn aanpak is gericht op een kalm en assertief hondenbaasje en een kalme en volgzame hond.

Hij bepleit een aanpak in drie stappen, namelijk beweging, discipline en affectie, waarbij hij discipline verder opsplitst in regels hanteren, grenzen stellen en beperkingen opleggen.

In de eerder genoemde facebookgroep deelden de deskundigen die de tweede opvatting aanhangen de lakens uit. Zo zijn er meer deskundigen die zich richten op de emoties van de honden en die de verandering van het gedrag van de honden in een voor leken ontoegankelijke psychologische benadering willen bereiken.

Daarom ook dat deze deskundigen zich zo afzetten tegen andere methoden zoals van Cesar Millan, methoden die zich duidelijk richten op de gedachten en de wilskracht van de honden.

Deze derde opvatting ligt uiteraard veel meer binnen het bereik van de gemiddelde hondenbaasjes.

Er zijn nog maar weinig deskundigen die de eerste opvatting aanhangen en ik denk dat we het er allemaal over eens kunnen zijn dat een hond meer is dan een wezen met een eigen wil die gebroken moet worden om via een harde aanpak gehoorzaam te worden.

Mijn persoonlijke mening

Ik heb er moeite mee dat tegenwoordig bij slecht gedrag van mensen zo makkelijk het psychische aspect doorslaggevend is en dat zo makkelijk aan de eigen verantwoordelijkheid van mensen voorbij wordt gegaan.

Een moordenaar wordt onderzocht en psychisch ziek verklaard. Ik draai het dan liever om, als je in staat bent iemand te vermoorden, dan ben je een ziekelijk persoon, maar dat neemt niet weg dat je verantwoordelijk bent voor je daden.

Net zoals je verantwoordelijk bent voor het te hard rijden of bij een rood verkeerslicht doorrijden. Je weet wat je doet en je kiest ervoor het te doen. Dan moet je ook de gevolgen daarvan dragen.

Bij honden ligt het net even anders. Honden weten meestal niet dat hun gedrag ongewenst is, dus het is aan ons als mensen om ze dat duidelijk te maken. Bij iets duidelijk maken doe je dan een beroep op het verstand, op het begrip.

Denk nog even terug aan de kiespijn en de angst voor de tandarts. De gedachten bepalen of de angst groter of kleiner wordt.

Als het bij mensen zo werkt, waarom zou het dan bij honden niet zo kunnen werken? Als wij baasjes bij bepaalde gebeurtenissen onze honden op andere gedachten kunnen brengen en zo hun emoties ten goede kunnen bijsturen, wat is daar dan mis mee?

Ik denk dat we ons niet uit het veld moeten laten slaan door gedragsdeskundigen die schermen met een wetenschappelijk onderbouwde kennis op elitair niveau.

Mijn mening is: Je hoeft geen psychiater of psycholoog te zijn om je hond op te voeden.

Voeg toe aan je favorieten: Permalink.

Geef een antwoord

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *